Dikey Uzmanlaşma vs. Yatay Uzmanlaşma: Kariyer için Hangisi Önemli? - Neo Skola Blog

Korn Ferry Onursal Başkanı ve Beyin Avcısı Şerif Kaynar, kariyer yolculuğunu şu sözlerle açıklıyor: “Hayat bir nehir gibidir. O nehir sizi yapmak istediğiniz ve başarılı olduğunuz yere doğru mutlaka akıtacaktır.” Peki, bu yolculukta kaybolmamak ve gidilecek yere doğru bir akışa varmak için neler gerekli?

 

Dünyada var olduğumuz ortalama 60-70 yıl boyunca hayatımızdan keyif almamızın ve tatmin olmuş hissetmemizin yolu, en çok da başarılı bir kariyere sahip olmaktan geçiyor! İyi hayat şartlarına sahip olmak, yapılan işten keyif almak, insanlar üzerinde etki sağlamak ve saygın bir konumda yer almak, kişiye adım adım kazanılmış başarılarla bahşediliyor. Peki, başarılı bir kariyere sahip olmak ve iyi bir lider olmak için nelere dikkat edilmeli? Hadi, başarılı kariyer ve liderliğin başlıca şartı olan “araştırma merakını” burada da kullanma vakti!

1. Türkiye’de Potansiyeli Yüksek Kariyer Fikirleri 

Konuya neden buradan başladığımızı tahmin etmeniz sanıyoruz ki güç değil. Çünkü başarı, aslında potansiyeli değerlendirmekten ileri geliyor. Türkiye’de öne çıkan kariyer fikirleri çoğunlukla üretim, endüstri ve hizmet sektörü üzerinde yoğunlaşıyor. Bilhassa hizmet yani servis sektörü, tüm dünyada en hızlı büyüyen sektörlerin başında geliyor. 

 

Geniş bir alanı kapsaması sayesinde servis sektörü hem kişisel hem de ülkesel çapta önemli potansiyeller ve faaliyetler ortaya çıkarmaya yardımcı oluyor. Özellikle Türkiye’de, servis sektöründe hayata geçirilen fikirlerin dünyaya açılma ihtimali oldukça fazla!

 

Türkiye’den unicorn bir şirket çıkması ihtimali en çok servis sektöründe bulunuyor. Peki, daha önce unicorn şirket kavramını duymuş muydunuz?

 

Türkiye’deki potansiyeli yüksek kariyer fikirlerinin her biri girişimcilik faaliyetleriyle hayata geçiyor. Servis sektörünün ülkede ve dünyada önde gelen bir alan olmasından dolayı girişimcilerin de daha çok burada yoğunlaştığı görülüyor. Ancak kariyer fikrinin ideal şekilde hayata geçmesi için girişimciye de bazı görevler düşüyor. Örneğin; girişimcilikte başarılı olmak için o alanda beş yıla yakın bir çalışma deneyiminin olması gerekiyor.

 

Türkiye’de henüz kurumsal olmayan ama ileride kurumsal hale gelerek birbirinden önemli kariyer fırsatları doğuracak bazı sektörler de bulunuyor. Peki, sizce bu sektörler hangileri olabilir? Bu sorunun yanıtı ve yolunuzu aydınlatacak çok daha fazla değerli bilgi, Korn Ferry Onursal Başkanı ve Beyin Avcısı Şerif Kaynar’ın Başarılı Kariyerin Sırları eğitiminde!

2. Kariyer Hedefi Belirlemek Neden Önemlidir?

Yeteneklerinizin uygulamaya geçmesini ve sizi hayal edebileceğinizden daha iyi yerlere ulaştırmasını elbette istersiniz, öyle değil mi? Bunun için atmanız gereken ilk ve en önemli adım, bir kariyer hedefi belirlemek! Ardından, kariyer hedefiniz doğrultusunda emin adımlarla ilerleyerek başarıya ulaşmak. 

 

Peki, başarılı bir kariyerin olmazsa olmazı sayılan kariyer hedefi nedir? Kariyer hedefi, kısaca çalışma hayatınızda neler yapmak ve nereye ulaşmak istediğinizin bir yanıtı olarak açıklanabilir. Hayallerinize ve isteklerinize kavuşmanızı sağlamak üzere bir kariyer hedefi belirlemek, başarılı ve saygın bir iş yaşamı sürmenizin de anahtarı!

 

“Gideceğiniz yeri bilmiyorsanız vardığınız yerin önemi yoktur.” – Yazar ve danışman Peter Ferdinand Drucker

 

İş yaşamınızı yetenekli ve yatkın olduğunuz alanlarla birleştirmek, mutlu ve tatmin dolu bir hayat yaşamanız için olmazsa olmaz. Örneğin; müşteri odaklı çalışmaktan hoşlanan biri misiniz? Öyleyse kariyer hedefinizi belirlemeniz gereken yer satış ve pazarlama alanı olabilir. Özetle kariyer hedefi belirlemek, kendinize uygun bir iş yapabilmenize imkan tanıması ve başarı için gereken aşamaları somut bir şekilde göstermesi bakımından büyük önem taşıyor. 

3. Kariyer Planlama Yöntemleri Nelerdir?

Kariyer planlama seçilmek istenen kariyer yolunu belirlemeyi, buna dair kariyer hedeflerini somutlaştırmayı ve bu hedeflere ulaşmak için gerekli becerileri geliştirmeyi kapsayan bir süreci ifade ediyor. Kariyer planlama yöntemleri ise bu sürecin sonunda başarıyı sağlamaya yardımcı olan özel metotlardan ileri geliyor. Bu yöntemler çoğunlukla kariyer rehberliği yapan uzmanlar tarafından belirleniyor. Aynı zamanda mentorlar ve koçlar da kariyer planlaması yapmaya yardımcı oluyor. 

 

Kariyer planlama yöntemi ve süreçlerinin kronolojik adımları şu şekilde sıralanabilir:

 

• Kendini keşfetmek ve kişisel özelliklerini değerlendirmek
• Avantajlı ve dezavantajlı yönleriyle kariyer araştırması yapmak
• Uygun bulunan seçenekleri gönüllülük esası veya staj faaliyetleriyle, mümkünse iş tecrübesiyle deneyimlemek
• Kariyer seçimini net bir şekilde yapmak
• İş arama süreci ve kabul

4. İyi Bir Kariyer ve Liderlik için Ne Gerekir? 

Öncelikle, iyi bir kariyer başarısı için çok çalışmaya istekli olmak gerekiyor. Çünkü çok çalışmak, kişiyi diğerlerinden ayıracak başarıya ulaştırmayı sağlıyor. Elbette bunun için sevilen bir mesleği icra etmek gerekiyor. Sevmeden ve istemeden yapılan bir işin, iyi bir kariyerle ne yazık ki pek ilişkisi bulunmuyor.

 

İş hayatındaki mevcut kazanımlarla yetinmeden sürekli gelişmeye devam etmek başarılı bir kariyer için büyük önem taşıyor. Kişinin öz gelişimini belirli aralıklarla kendisine rapor etmesi hem motivasyon kazanmak hem de durum değerlendirmesi yapmak bakımından iyi bir fikir. Bununla birlikte başarılı insanlarla iletişimde olmak ve hatta bir akıl hocası edinmek de başarının devamlılığı için önemli birer itici güç olabilir. 

 

Liderlik için hangi özelliklere sahip olmak gerektiğini hiç düşünmüş müydünüz? Zeki, öz güvenli, nazik, güvenilir, alçak gönüllü, adaletli, etkileyici olmak ve olayları yüksek empati yeteğiniyle yorumlamak iyi bir liderin olmazsa olmaz özellikleri arasında. İyi bir lider aynı zamanda değer yaratmak, kendisinin ve çalışanlarının motivasyonunu ve hevesini daima koruyabilmek noktasında da güçlü özelliklere sahip olmalı.

5. Meslekte Dikey Uzmanlaşma Nedir?

Dikey uzmanlaşma, bir kişinin nihai bir malı üretebilmesi ya da hizmet verebilmesi için belirli bir alanda uçtan uca deneyim kazanması olarak tanımlanabilir. Bu uzmanlık türü, tek alanda dikey biçimde uzmanlaşmayı ifade ediyor. Dikey uzmanlaşma -her ne kadar belirli bir alan üzerinde derinleşme gerektirse de- yatay uzmanlaşmaya göre daha kısıtlı bir kazanım ve deneyime sahip oluyor. Bu yönüyle günümüzde genellikle yatay uzmanlaşmanın gerisinde değerlendiriliyor. 

6. Meslekte Yatay Uzmanlaşma Nedir?

Meslekte yatay uzmanlaşma, kişinin belirli bir alanda uzmanlaşırken onunla bağlantılı diğer alanlar üzerinde de uzmanlığa yakın bir yetkinliğe sahip olmasını ifade ediyor. Yatay uzmanlık, bu özelliği doğrultusunda günümüz iş dünyasında en çok aranan kriterlerin başında geliyor.

 

Bu uzmanlık türüne sahip olan kişiler “T tipi uzmanlığa sahip olan kişiler” olarak da tanımlanıyor. T harfinin dikey çizgisi bu kişilerin uzmanlaştıkları asıl alanı ifade ederken, T’nin yatay çizgisi ise ilişkili diğer alanları temsil ediyor. Bu tip insanlar, farklı alanlardaki hakimiyetlerine dair de her geçen gün daha çok ustalaşıyor. Böylece iş dünyasının da en çok aranan kişi grubunda yer alıyor. Yani sözün özü, başarılı bir kariyer ve güçlü liderlik için dikey uzmanlığın yanında yatay uzmanlık da büyük bir öneme sahip!

7. Liderin Uzmanlık Gücü Neden Önemlidir?

Liderlikte güç kaynakları, sosyal psikologlar John R. P. French ve Bertram Raven tarafından aşağıdaki beş gruba ayrılıyor: 

 

• Ödül gücü
• Zorlayıcı güç
• Yasal güç
• Uzmanlık gücü
• Karizmatik güç 

 

Uzmanlık gücü, bu güç kaynakları arasında en öne çıkan grubu oluşturuyor. Peki, sizce uzmanlık gücü nedir? 

 

Uzmanlık gücü, liderin işine yönelik sahip olduğu tecrübenin ve uzmanlığın çevresindekiler tarafından kabul görmesiyle elde edilen güç modelini oluşturuyor.

 

French ve Raven tarafından yapılan çalışmalarda liderin uzmanlık gücünün çalışanların iş tatmini üzerinde önemli bir etkisi olduğu belirtiliyor. Bilhassa liderin mevcut bir sorunu hem dikey hem de yatay uzmanlık gücüyle çözmesi, çevresindekilere onun özel yeteneklere ve bilgiye sahip olduğunu kanıtlıyor. Bunlar, liderin etkileyiciliği ve saygınlığını doğal olarak büyük ölçüde etkiliyor.

8. Yöneticilik ve Liderlik Aynı mıdır? 

Yöneticilik ve liderlik arasında bazı farklar bulunuyor. Buradaki en büyük fark, insanları yönetmek ve işi yönetmek şeklinde açıklanabilir. Yöneticilik, belli bir işi tamamlayabilmek için kişileri ve iş programını kontrol ve idare etmeye karşılık geliyor. Bu noktada bir yöneticinin sadece kendi alanında değil, ilişkili diğer alanlarda da bilgi ve analitik düşünme becerisi sahibi olması gerekiyor. Liderlik ise bireyin kişisel özelliklerinin genel iş başarısına ve çalışanların motivasyonuna katkıda bulunmayı sağlamasıyla gerçekleşiyor. 

 

Yöneticilik ve liderlik, çalışanlar bazında bilhassa da ilham ve etki alanı bakımından farklılaşıyor. Özellikle sevilen bir lider, çalışanların işe olan sadakat duygusunu geliştirmeye katkıda bulunabiliyor. Ayrıca liderin güç kaynakları sebebiyle de çalışanlar üzerinde büyük bir etkisi olabiliyor. Bu sebeple yöneticilerin mevcut düzen üzerinde, liderlerin ise insanlar üzerinde etki unsuru olduğu söylenebilir.

9. Liderlik Nasıl Kazanılır? Liderlik Becerileri Nasıl Geliştirilir?

İyi bir kariyer, en alttan başlayarak ilerlenen ve belirli aşamaları kat ederek sonucunda iyi yerlere gelinen bir sürecin sonunda elde ediliyor. Bu sürecin sonunda, çoğunlukla bir lider olmak için gereken özellikler de kazanılmış oluyor. Aslına bakarsanız, liderlik bazı özelliklere doğuştan sahip olmayı gerektirmekle birlikte öğrenilebilir ve kazanılabilir bir yetiyi oluşturuyor. 

 

Korn Ferry Onursal Başkanı ve Beyin Avcısı Şerif Kaynar’a göre iyi bir liderin sahip olması gereken özellikler şu şekilde sıralanıyor:

 

• Yüksek hayal gücüne sahip olma
• Değer yaratmaya ve geleceğe odaklı düşünme
• Egosuzluk
• Geri bildirime açık olma
• Gülmeyi ve güldürmeyi bilme
• Gerektiğinde iç güdülerine güvenebilme
• Etik değerler taşıma
• Erişilebilir ve uzlaşılabilir olma

 

Bunları sürekli uygulamak “Liderlik becerileri nasıl geliştirilir?” sorusunun da cevabını oluşturuyor. Çünkü geniş vizyon, güçlü tutku, yüksek iletişim becerisi ve rol modellik ancak ve ancak bunların devamlılığıyla sağlanabilir.

 

Şerif Kaynar, liderin “mutlaka” taşıması gereken birkaç özellik olduğunu belirtiyor. Diğer özellikler zamanla gelişebilecekse de, öne çıkan birkaç özellik yeri doldurulamaz bir öneme sahip! Sahi, bunlar neler olabilir?

 

Şerif Kaynar’ın “Başarılı Kariyerin Sırları” eğitimine katılarak, siz de merak ettiğiniz tüm soruları cevaplandırabilirsiniz. Şerif Kaynar’ın birbirinden değerli tavsiye ve önerilerinin yer aldığı bu eğitimi kaçırmayın!